Docker Compose บน VPS คืออะไร
รัน Multi-Container App ได้อย่างง่ายดาย

Docker Compose คืออะไร

Docker Compose คือเครื่องมือสำหรับนิยามและรัน multi-container Docker application ด้วยไฟล์ YAML ไฟล์เดียว แทนที่จะต้องพิมพ์คำสั่ง docker run ยาวๆ หลายบรรทัดสำหรับแต่ละ container คุณแค่เขียน docker-compose.yml แล้วรัน docker compose up คำสั่งเดียวก็จบ

ตัวอย่างเช่น เว็บแอปพลิเคชันทั่วไปมักประกอบด้วย 3 ส่วน ได้แก่ web server, application server และ database ซึ่ง Docker Compose จะช่วยให้สามเซอร์วิสนี้ทำงานร่วมกันได้ โดยไม่ต้องตั้งค่าเครือข่ายเองแต่ละตัว

ต่างจาก Docker อย่างไร

ผู้เริ่มต้นมักสับสนว่า Docker กับ Docker Compose ต่างกันอย่างไร ตารางด้านล่างเปรียบเทียบให้เห็นชัด:

วิธีติดตั้ง Docker + Compose บน VPS Ubuntu

สำหรับ VPS ที่รัน Ubuntu 22.04 หรือ 24.04 ให้ทำตามขั้นตอนนี้:

ขั้นตอนที่ 1: อัปเดต package และติดตั้ง dependencies

sudo apt update && sudo apt upgrade -y
sudo apt install -y ca-certificates curl gnupg lsb-release

ขั้นตอนที่ 2: เพิ่ม Docker GPG key และ repository

sudo install -m 0755 -d /etc/apt/keyrings
curl -fsSL https://download.docker.com/linux/ubuntu/gpg | \
  sudo gpg --dearmor -o /etc/apt/keyrings/docker.gpg
echo "deb [arch=$(dpkg --print-architecture) signed-by=/etc/apt/keyrings/docker.gpg] \
  https://download.docker.com/linux/ubuntu $(lsb_release -cs) stable" | \
  sudo tee /etc/apt/sources.list.d/docker.list > /dev/null

ขั้นตอนที่ 3: ติดตั้ง Docker Engine + Compose plugin

sudo apt update
sudo apt install -y docker-ce docker-ce-cli containerd.io \
  docker-buildx-plugin docker-compose-plugin

ขั้นตอนที่ 4: เพิ่ม user เข้ากลุ่ม docker (ไม่ต้องพิมพ์ sudo)

sudo usermod -aG docker $USER
newgrp docker

ตรวจสอบการติดตั้ง

docker --version
docker compose version

โครงสร้างไฟล์ docker-compose.yml

ไฟล์ docker-compose.yml ใช้รูปแบบ YAML มีโครงสร้างหลัก 3 ส่วน:

services:          # นิยาม container แต่ละตัว
  web:
    image: nginx:alpine
    ports:
      - "80:80"
    volumes:
      - ./html:/usr/share/nginx/html
    depends_on:
      - app

  app:
    build: .
    environment:
      - DB_HOST=db
    networks:
      - backend

  db:
    image: mysql:8
    environment:
      MYSQL_ROOT_PASSWORD: secret
    volumes:
      - db_data:/var/lib/mysql
    networks:
      - backend

volumes:           # นิยาม named volume
  db_data:

networks:          # นิยาม custom network
  backend:

ตัวอย่าง: WordPress + MySQL บน VPS

ตัวอย่างนี้เป็นการรัน WordPress พร้อม MySQL database ซึ่งเป็นกรณีใช้งานที่พบบ่อยที่สุด:

version: '3.9'

services:
  wordpress:
    image: wordpress:latest
    ports:
      - "8080:80"
    restart: always
    environment:
      WORDPRESS_DB_HOST: db
      WORDPRESS_DB_USER: wpuser
      WORDPRESS_DB_PASSWORD: ${DB_PASSWORD}
      WORDPRESS_DB_NAME: wordpress
    volumes:
      - wp_data:/var/www/html
    depends_on:
      - db

  db:
    image: mysql:8.0
    restart: always
    environment:
      MYSQL_ROOT_PASSWORD: ${MYSQL_ROOT_PASSWORD}
      MYSQL_DATABASE: wordpress
      MYSQL_USER: wpuser
      MYSQL_PASSWORD: ${DB_PASSWORD}
    volumes:
      - db_data:/var/lib/mysql

volumes:
  wp_data:
  db_data:

บันทึกเป็น docker-compose.yml แล้วรัน:

docker compose up -d
docker compose ps   # ดู status

คำสั่งที่ใช้บ่อย

Networking และ Volume

Network

เมื่อรัน docker compose up Docker จะสร้าง default network ชื่อ <foldername>_default โดยอัตโนมัติ ทำให้ทุก service คุยกันผ่าน service name ได้เลย เช่น ถ้า service ชื่อ db สามารถเชื่อมต่อด้วย hostname db ได้จาก container อื่น

Volume ประเภทต่างๆ

จัดการ Environment Variables ด้วย .env

ข้อมูลที่ sensitive เช่น password ควรเก็บในไฟล์ .env แยกออกมา:

# .env
DB_PASSWORD=myS3cur3P@ss
MYSQL_ROOT_PASSWORD=r00tS3cr3t

Docker Compose จะโหลดไฟล์ .env อัตโนมัติเมื่ออยู่โฟลเดอร์เดียวกัน และ ${DB_PASSWORD} ใน YAML จะถูกแทนที่ด้วยค่าจริง

เคล็ดลับใช้งาน Production บน VPS

• ใส่ restart: always ใน service สำคัญ เพื่อให้ container รีสตาร์ทอัตโนมัติหลัง VPS reboot
• จำกัด resource ด้วย deploy.resources.limits เพื่อป้องกัน container ใดใดใช้ CPU/RAM เกิน
• ใช้ Nginx Reverse Proxy ด้านหน้าเพื่อจัดการ SSL termination และ routing
• ตั้ง health check ด้วย healthcheck: เพื่อให้ Compose รู้ว่า service พร้อมใช้งานจริงก่อน start service ที่ depends_on
• Backup volume สม่ำเสมอ — ข้อมูลใน named volume จะอยู่ที่ /var/lib/docker/volumes/
• แยก compose file สำหรับ dev และ prod ด้วย docker-compose.override.yml

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)